Spójrzmy, co kryje się pod nazwą udaru mózgu. Według definicji jest to miejscowe lub całkowite zaburzenie funkcjonowania mózgu, które trwa ponad dobę i jest spowodowane niewydolnością naczyń krwionośnych. Wyróżnia się udar niedokrwienny oraz krwotoczny. Z tym pierwszym spotykamy się najczęściej, bo aż w 80% przypadków! Jest on wynikiem zwężenia naczynia lub jego niedrożnością (zasłonięcie światła przez blaszkę miażdżycową lub zakrzep, który przetransportowany został wraz z krwią z innej okolicy ciała). Udar krwotoczny natomiast – zwany przez większość ludzi „wylewem” – związany jest z rozerwaniem naczynia krwionośnego w mózgu i wylaniem krwi w jego obrębie. W obu przypadkach mamy do czynienia z zaburzeniem czynności neuronów, które później objawia się pod postacią niedowładów, braku kontroli posturalnej, nieprawidłowego napięcia mięśniowego, zaburzeń czucia powierzchownego i głębokiego i wielu innych.

Dobrą informacją jest fakt, że każdy z nas może zapobiegać wyżej wymienionym stanom. Profilaktyka udaru mózgu przynosi rewelacyjne efekty, a jej ogromną zaletą jest łatwość wdrożenia w codzienne obowiązki. W jaki sposób możemy więc uprzedzić pierwsze zwiastuny udaru? Zapraszamy do lektury.

PROFILAKTYKA UDARU MÓZGU – CZY JEST MI POTRZEBNA?

Czy wydaje Ci się Drogi Czytelniku, że ten problem Ciebie nie dotyczy? Przecież udary, wylewy, zawały to domena starszych, schorowanych ludzi. Otóż nie do końca. Statystyki pozostają bezlitosne – 1 na 6 osób dozna udaru w ciągu całego swojego życia. Co więcej, na oddziałach udarowych pojawia się coraz więcej osób nawet przed 35 rokiem życia! Biorąc pod uwagę fakt, że jest to najczęstsza przyczyna niepełnosprawności na świecie, a koszty leczenia, świadczeń i rent pozostają ogromne – należy przyjrzeć się wnikliwie, co eksperci zalecają w ramach profilaktyki udaru mózgu.

JAKIE SĄ OBJAWY UDARU MÓZGU?

Pierwszą i najważniejszą zasadą prewencji jest umiejętność błyskawicznego rozpoznania zwiastunów udaru oraz szerzenie wiedzy w tym zakresie. W postępowaniu poudarowym to właśnie szybkie trafienie do szpitala ma największe znaczenie.

Objawy, które powinny zaniepokoić można łatwo zapamiętać używając akronimu „CZAS”: „C” jak cięższe kończyny (ich osłabienie lub niedowład), „Z” jak zaburzenia widzenia, „A” jak asymetria twarzy (np. opadający kącik ust) oraz „S” jak spowolniała mowa.

Czasem zdarza się, że jednym ze zwiastunów nadchodzącego udaru jest ból i zawroty głowy. Szczególnie dotyczy to osób młodych.

Mówiąc o udarze mózgu, obowiązkowo należy wspomnieć o tak zwanym TIA czyli „przemijającym ataku niedokrwiennym”. Towarzyszą mu identyczne objawy, jak te wspomniane powyżej i również jest on spowodowany zaburzeniami układu krążeniowego. Ustępują jednak do 24 godzin. Mimo wygaszenia symptomów nie lekceważ wystąpienia TIA – świadczy on o dysfunkcjach naczyń krwionośnych, które w przyszłości mogą doprowadzić do udaru mózgu.

CZYNNIKI RYZYKA UDARU MÓZGU

Lista czynników ryzyka udaru mózgu jest dosyć długa i przyglądając jej się nieco dłużej, z łatwością można dojść do wniosku, że tak naprawdę dotyczy głównie chorób układu krążenia oraz incydentów sercowo-naczyniowych. Gdyby chcieć ją maksymalnie skrócić, wystarczyłoby jedno zdanie – prowadź zdrowy styl życia. My jednak nie poprzestajemy na ogólnikach i chcemy Ci, Drogi Czytelniku, pomóc zrozumieć istotę czynników ryzyka udaru mózgu. Najlepiej udokumentowanym przez znawców tematu jest wysokie ciśnienie krwi, na którego zwalczaniu opiera się cały program profilaktyczny, o którym powiemy w dalszej części tekstu. Do pozostałych kwestii, zwiększających ryzyko udaru należą: palenie papierosów, nadużywanie napojów alkoholowych, cukrzyca, wysoki poziom cholesterolu we krwi, otyłość, spożywanie posiłków o dużej zawartości tłuszczu i soli, stosowanie diety ubogiej w owoce i warzywa, brak regularnych ćwiczeń ruchowych i aktywności fizycznej, arytmie (np. migotanie przedsionków), zwężenie tętnicy szyjnej – jednego z głównych naczyń doprowadzających krew do mózgowia, niedoczynność tarczycy, przebyty wcześniej TIA, pęknięcie tętniaka, ukrwotocznienie udaru niedokrwiennego, przyczyny jatrogenne (czyli wywołane leczeniem lub postępowaniem personelu medycznego) oraz odwodnienie. W przypadku osób młodych uwzględnia się jeszcze ciążę i świeży połóg, kiedy kobiety są w czasie zwiększonego ryzyka zakrzepowego. Pojawiają się także przykłady osób, u których doszło do rozwarstwienia tętnicy szyjnej oraz późniejszego udaru w wyniku intensywnych ćwiczeń odcinka szyjnego lub urazu.

Zwróć uwagę na to, że większość czynników ryzyka udaru mózgu jest modyfikowalne, co oznacza, że można na nie skutecznie wpływać stosując odpowiednie zasady prewencji.

CO MOGĘ ZROBIĆ?

Profilaktyka udaru mózgu opiera się na właściwym dobraniu aktywności fizycznej. Udowodniono, że regularny ruch obniża ciśnienie krwi, a tym samym zmniejsza ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych. O jakie aktywności chodzi, aby było to skuteczne? Rodzaj właściwie nie ma dużego znaczenia. Należy wybrać taką formę ruchu, która sprawia przyjemność, cieszy i daje satysfakcję (wszystko jedno czy będzie to nordic walking czy rowerek stacjonarny). Tak naprawdę liczy się czas: przyjmuje się, że 150 minut aktywności o umiarkowanej intensywności lub 75 minut o znacznej intensywności tygodniowo to wystarczająco, aby cieszyć się dobrym zdrowiem. Dodatkowo warto pomyśleć o typowym wysiłku siłowym dużych grup mięśniowych – 2 razy w tygodniu. Pamiętaj, aby stale pozostawać w ruchu – lepiej jest co 20 minut wstać z krzesła i zrobić 2-3 ćwiczenia rozluźniające niż 2 razy w tygodniu przebiec półmaraton.

Pozostałe zasady profilaktyki udaru mózgu obejmują regularne badania profilaktyczne, zdrową dietę, przyjmowanie środków zapisanych przez lekarza i pozbycie się wszelkich używek. Ciekawym jest, że faktycznie niektórzy ludzie przyjmują leki przeciw udarowi mózgu. Mogą to być substancje przeciwzakrzepowe – na przykład u pacjentów z migotaniem przedsionków.

Profilaktyka udaru mózgu odgrywa kluczową rolę w zapobieganiu niepełnosprawności. Edukacja społeczeństwa na jego temat oraz szybkie reagowanie na pierwsze objawy ratują życie i zapobiegają nieodwracalnym skutkom. Pamiętaj, że Twoje codzienne wybory mają ogromny wpływ na zdrowie mózgu i całego organizmu.

Źródła:

• Kompendium fizjoprofilaktyki. Red.: Grygorowicz M., Pohorecka M. Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, Poznań 2020.
• Kwolek A.: Fizjoterapia w neurologii i neurochirurgii. PZWL. Warszawa 2012.

Artykuł Profilaktyka udaru mózgu – jak go uniknąć? pochodzi z serwisu Open Medical.

WSZYSTKO CO MUSISZ WIEDZIEĆ O CHOROBIE PARKINSONA

Choroba Parkinsona jest spowodowana uszkodzeniem mózgu. Jeżeli pacjent nie wykonuje danej czynności to NIGDY nie robi tego ze złej woli – niezrozumiałe zachowania i zaburzona percepcja otoczenia są wynikiem zaniku specjalnych neuronów produkujących dopaminę w istocie czarnej. W związku ze zbyt małą ilością wspomnianego neuroprzekaźnika, przekazywanie impulsów nerwowych jest zaburzone i stąd bierze się nieprawidłowy ruch.

Charakterystyczne objawy (które wpływają na rehabilitację w Parkinsonie), to głównie:

1. drżenie kończyn, przypominające kręcenie pigułek lub liczenie pieniędzy, którego nasilenie zmniejsza się wraz z wykonaniem ruchu celowego,
2. wzmożone napięcie mięśniowe o charakterze rury ołowianej, często opisywane przez pacjentów jako „sztywność”, „betonowe nogi” lub „zdrewniałe nogi”.
3. bezruch, polegający na występowaniu trudności w zainicjowaniu oraz wykonywaniu ruchów – jest to bardzo powolne.

Poza powyższą triadą objawów, pojawiają się także takie zjawiska jak: nieprawidłowa, pochylona do przodu postawa ciała, „maskowata” twarz, cicha mowa (a nawet szept), szurający chód bez towarzyszącego ruchu ramion, stawianie drobnych kroczków, trudności z zatrzymaniem ruchu, pisanie drobnym pismem, skłonność do padania np. w tył (retropulsja), objaw tunelu (nasilenie symptomów choroby w ciasnych i wąskich przestrzeniach) oraz charakterystyczny freezing (zamrażanie) manifestujący się nagłą blokadą kończyn podczas chodzenia, co stanowi duże ryzyko upadku.

Czy można coś poradzić na powyższe objawy? Tak jak wspomnieliśmy wcześniej – jest to zaburzenie nieuleczalne i postępujące. Leczenie farmakologiczne oraz rehabilitacja w chorobie Parkinsona łagodzą symptomy, spowalniają ich rozwój, a także pozwalają zachować sprawność na dłużej.

Niedobór dopaminy to nie tylko problemy z poruszaniem się. Ten neuroprzekaźnik jest ponadto odpowiedzialny za pracę narządów wewnętrznych, jakość snu, pamięć, nastrój, nawiązywanie relacji z innymi osobami oraz za motywację, która odgrywa kluczową rolę dla przebiegu rehabilitacji w chorobie Parkinsona.

REHABILITACJA W CHOROBIE PARKINSONA – NA CZYM POLEGA?

Zasadniczym celem fizjoterapii jest utrzymanie aktywności pacjenta najdłużej jak to możliwe. Służą temu rozmaite grupy ćwiczeń równoważnych, koordynacyjnych, rozciągających, mimiki, trening chodu, a także gry i zabawy oraz ćwiczenia w wodzie. Niezastąpione pozostają również zasady ergonomii, które w chorobie Parkinsona przyjmują dosyć osobliwy charakter, ale istotnie ułatwiają pacjentom poruszanie się po najbliższym otoczeniu. Program usprawniania powinien zawierać także ćwiczenia oddechowe, artykulacyjne i ćwiczenia z logopedą.

Wszystko to ma na celu zmniejszenie bezpośrednich skutków choroby tj. zaburzeń chodu i równowagi oraz nieprawidłowej postawy ciała – w tych obszarach rehabilitacja jest skuteczna. Nie wpływa natomiast – według specjalistów – na spowolnienie ruchowe, sztywność i nasilenie drżenia.

Nie zapominajmy także, że ze względu na postępujący charakter zaburzeń, cele fizjoterapii będą różne w zależności od ich zaawansowania. W pierwszych latach rehabilitacja w chorobie Parkinsona skupia się na utrzymaniu aktywnego trybu życia i prewencji bezczynności. Wraz z postępem symptomów wdrażane są programy profilaktyki upadków z intensywnym treningiem równowagi, metodami rytmizacji i nauką zasad ergonomii. Na zaawansowanym etapie choroby zadaniem fizjoterapii jest zapobieganie odleżynom, przykurczom, zapaleniom płuc oraz zakrzepicy.

Mówiąc o chorobie Parkinsona nie możemy pominąć zjawiska „ON/OFF”, które ma istotne znaczenie w planowaniu harmonogramu dnia pacjentów. Faza ON to czas działania leków, czyli okres, w którym pacjent czuje się dobrze i sprawność ruchowa jest najlepsza. Natomiast faza OFF to moment nasilenia objawów, złego samopoczucia i braku możliwości wykonania jakiegokolwiek ruchu. Obserwując codzienną rutynę, warto planować treningi, fizjoterapię, czynności toaletowe lub spotkania z innymi ludźmi w czasie fazy ON.

PARKINSON – ĆWICZENIA W DOMU

Jeżeli w tym miejscu spodziewasz się przykładów ćwiczeń w domu, to niestety nie możemy spełnić Twoich oczekiwań. Wynika to z tego, że każdy pacjent doświadcza choroby Parkinsona w zupełnie odmienny sposób. Treningi muszą być odpowiedzią na indywidualne zaburzenia funkcjonalne, które różnią się między poszczególnymi osobami. Najlepiej, aby ćwiczenia w domu zostały dobrane przez fizjoterapeutę na co dzień współpracującego z danym człowiekiem.

Chcielibyśmy za to, zaprezentować Ci coś innego. Pokażemy, w jaki sposób możesz pomóc osobie z Parkinsonem bez ćwiczeń w domu znalezionych na szybko w Internecie.

1. Postaraj się nie dopuszczać do przemęczenia osoby, która ćwiczy. Pacjent powinien odczuwać co najwyżej lekkie zmęczenie po danej aktywności.
2. Ze względu na trudność z wykonywaniem złożonych poleceń ruchowych, spróbuj podzielić dany ruch na prostsze składowe.
3. Zadbaj o wskazówki, które ułatwią poruszanie się po domu – naklejki na podłodze, podpowiedzi umieszczone na poziomie oczu.
4. Dużą pomocą w chodzeniu są metody rytmizacji – liczenie na głos kroków, metronomy, klaskanie, wykorzystanie tamburyna lub nagrań z rytmiczną muzyką.
5. Nordic Walking, taniec lub Tai Chi to aktywności, które pomagają w utrzymaniu sprawności fizycznej z uwzględnieniem problemów, z którymi mierzą się pacjenci z Parkinsonem (stymulacja naprzemiennej pracy rąk, wydłużenie długości kroku, rozluźnienie grup mięśniowych grzbietu i obręczy barkowej, poprawa ruchów skrętnych tułowia oraz poprawa ogólnej wytrzymałości i wydolności krążeniowo-oddechowej).
6. Zminimalizuj ryzyko upadku! Usuń dywaniki, wystające kable lub dziecięce zabawki z podłogi. Spróbuj tak dopasować umeblowanie mieszkania, aby nie było wąskich, ciasnych przestrzeni wymuszających gwałtowne zwroty. Nie pozwalaj nosić osobie z chorobą Parkinsona przedmiotów oburącz – niech jedna ręka pozostaje wolna, gdyby zaistniała konieczność nagłego podporu. Zmiana kierunku niech odbywa się po łuku (zamiast poprzez obrót w miejscu).
7. Zadbaj o zachowanie koncentracji. Staraj się nie rozmawiać z osobą z Parkinsonem podczas wykonywania czynności ruchowej – skupienie na danym zadaniu odgrywa kluczową rolę. Jeśli ćwiczycie to wyłącz radio, telewizor i inne „rozpraszacze”.

CZY WOLNO MIEĆ MASAŻ W CHOROBIE PARKINSONA?

Odpowiedź zależy od ogólnego stanu zdrowia. O wskazaniach lub przeciwwskazaniach do wykonania masażu w chorobie Parkinsona powinni decydować lekarze i fizjoterapeuci po zbadaniu pacjenta i określeniu jego indywidualnych potrzeb. Osoby z Parkinsonem zwykle mają inne zaburzenia towarzyszące, które mogą albo bezwzględnie wykluczać zabiegi z masażem, albo – wręcz przeciwnie – być do nich wskazaniem. Szczególnie w przypadku występowania zespołów bólowych zaleca się masaż klasyczny lub segmentarny, a także inne metody z dziedziny balneologii i fizykoterapii. Pamiętajmy jednak, że największe znaczenie dla utrzymania sprawności mają regularne ćwiczenia oraz umiejętności wykorzystania metod rytmizacji i ergonomii w praktyce. Masaż w chorobie Parkinsona jest tylko dodatkiem, który może ułatwić realizację treningów poprzez np. zmniejszenie dolegliwości bólowych.

Omówiony przez nas zespół objawów znacząco wpływa na jakość życia wielu chorych i ich rodzin. Odpowiednie leczenie łagodzi objawy i spowalnia ich rozwój. Dzięki ciągle rozwijającej się medycynie oraz zaangażowaniu bliskich, osoby zmagające się z chorobą Parkinsona mogą dłużej zachować swoją niezależność.

Źródła:

• Kwolek A.: Fizjoterapia w neurologii i neurochirurgii. PZWL. Warszawa 2012.
• Lennon S., Stokes M.: Fizjoterapia w rehabilitacji neurologicznej. Tłum. Kokosz M. Edra Urban&Partner. Wrocław 2010.
• Young P.A., Young. P. H., Tolbert D. L.: Neuroanatomia kliniczna. Red. Moryś J. Edra Urban&Partner. 2016

Artykuł Rehabilitacja w chorobie Parkinsona – jak pomóc choremu? pochodzi z serwisu Open Medical.

STWARDNIENIE ROZSIANE – CO TO?

Stwardnienie rozsiane, zwane także jako „SM” (z języka angielskiego „multiple sclerosis”) jest chorobą przewlekłą i postępującą o podłożu autoimmunologicznym. Jej mechanizm opiera się o procesy neurodegeneracyjne (zaburzenia mielinizacji, która warunkuje prawidłowe działanie układu nerwowego) i zapalne w obrębie ośrodkowego układu nerwowego. Do charakterystycznych cech omawianej jednostki należy występowanie tzw. „rzutów”, których dynamika jest różna w zależności od osoby i stopnia zaawansowania choroby. Czasem są to odrębne epizody nowych objawów neurologicznych, po których następuje częściowy powrót do normy. Istnieją także rzuty świadczące o stałym postępie stwardnienia rozsianego. Zdarzają się jednak przypadki, w których progres zauważalny jest już od samego początku zmagań z dysfunkcjami neurologicznymi.

Tak jak zaznaczyliśmy we wstępie, SM jest pełne niewyjaśnionych zagadek. Dotyczy to także przyczyn stwardnienia rozsianego. Obecnie eksperci przyjmują, że należą do nich czynniki genetyczne i środowiskowe (zakażenia drobnoustrojowe i wirusowe, palenie tytoniu, otyłość lub nawyki żywieniowe). To właśnie one prowadzą to zaburzeń tkanki glejowej, która jest podporą i źródłem odżywienia neuronów. Ponadto (co najbardziej istotne w mechanizmach powstawania SM) odpowiada ona za mielinizację włókien nerwowych. Osłonki mielinowe spełniają funkcje ochronne, izolujące, a także umożliwiają szybki przepływ impulsów wzdłuż komórek.

OBJAWY STWARDNIENIA ROZSIANEGO

Objawy stwardnienia rozsianego u dorosłych są różnorodne. Obejmują symptomy takie jak:

• uczucie mrowienia, drętwienia,
• zaburzenia widzenia,
• osłabienie lub niedowłady kończyn oraz mięśni twarzy,
• zawroty głowy,
• objaw Lhermitte’a (uczucie przeszywającego prądu wzdłuż pleców przy zgięciu głowy),
• nerwobóle w obrębie głowy,
• zaburzenia czucia temperatury,
• dolegliwości bólowe różnych okolic ciała,
• dysfunkcje pęcherza moczowego,
• trudności z wykonywaniem wielu czynności jednocześnie,
• dysfunkcje seksualne,
• spastyczność,
• ataksja (zaburzenia koordynacji ruchowej) i drżenia,
• uczucie zmęczenia i wyczerpania.

Jak widać, objawy stwardnienia rozsianego stanowią dość dużą „paletę barw” – najczęściej mówi się o problemach sensoryczno-motorycznych oraz postępującej utracie wzroku. W celu postawienia diagnozy lekarze wykorzystują badanie rezonansu magnetycznego oraz analizę płynu mózgowo-rdzeniowego.

KTO MOŻE ZACHOROWAĆ NA STWARDNIENIE ROZSIANE?

SM jest chorobą, która postępuje i na dzień dzisiejszy nie potrafimy jej całkowicie wyleczyć. W związku z tym, wiele osób poszerzając swoją wiedzę na ten temat zastanawia się kto może zachorować na stwardnienie rozsiane i czy to ryzyko dotyczy także ich.

Statystyki wskazują, że jest to problem globalny, a częstość występowania wciąż rośnie. Najwięcej zachorowań notuje się w krajach Europy i Ameryki Północnej (aż >100 przypadków na 100 000 mieszkańców). Co ciekawe, w rejonach położonych wokół równika liczby te są najmniejsze (tylko <30 rozpoznań na 100 000 mieszkańców).

Zatem kto może zachorować na stwardnienie rozsiane? W zasadzie to każdy człowiek. Średni wiek pojawienia się zachorowań wynosi 30-40 lat i częściej problem zauważalny jest u kobiet.

LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO

Przyczyny stwardnienia rozsianego warunkują stały, postępujący charakter zmian w ośrodkowym układzie nerwowym. W związku z tym leczenie musi być ukierunkowane na radzenie sobie z konsekwencjami choroby poprzez ciągłą adaptację do aktualnego stanu. W tym celu wykorzystuje się odpowiednią rehabilitację ruchową, właściwie dobraną dietę oraz postępowanie farmakologiczne.

Fizjoterapia jest prowadzona indywidualnie i dobierana do występujących w danym momencie objawów stwardnienia rozsianego. Terapia skupia się wokół ich łagodzenia, utrzymania dotychczasowego poziomu sprawności oraz adaptacji do zmieniającego się ciała. Stosowane rozwiązania obejmują między innymi ćwiczenia wzmacniające i trening wzmacniający, ze szczególnym zwróceniem uwagi na to, aby nie przemęczać pacjentów (może to prowadzić do pogłębienia zaburzeń w przewodnictwie impulsów nerwowych). W przypadkach zwiększenia napięcia mięśniowego, czyli tak zwanej spastyczności zaleca się stosowanie zaopatrzenia ortopedycznego, technik rozciągających oraz aktywności takie jak Tai Chi lub joga. Niezwykle ważną jest stała praca nad umiejętnością chodu oraz zmian pozycji, a także edukacja oraz instruktaże w zakresie ergonomii wysiłku oraz użycia chodzików lub wózka inwalidzkiego – gdyby zaszła taka potrzeba. Wiele osób ze stwardnieniem rozsianym korzysta z terapii zajęciowej, a także z różnych grup wsparcia. Rozmowa z innymi ludźmi, którzy przechodzą przez podobny czas w życiu oraz wspólne dzielenie się doświadczeniami dostarcza nieocenionego wsparcia emocjonalnego.

SM jest chorobą, która wpływa na życie milionów ludzi na prawie wszystkich kontynentach. Jeżeli sam zmagasz się z taką diagnozą (albo bliska dla Ciebie osoba) koniecznie szukaj wsparcia w najbliższym otoczeniu – również psychologicznego. Ponadto niezwykle ważna jest świadomość tego, że pomimo postępującego charakteru stwardnienia rozsianego, istnieje wiele możliwości radzenia sobie z symptomami. Regularne ćwiczenia fizyczne, odpowiednia dieta oraz unikanie stresu mogą znacząco poprawić jakość życia oraz utrzymać sprawność i samodzielność w codziennych obowiązkach.

Reasumując treść dzisiejszego wpisu, chcielibyśmy abyś zapamiętał Drogi Czytelniku – najbardziej istotne fakty związane z przebiegiem, leczeniem i przyczynami stwardnienia rozsianego.

1. SM prowadzi do procesów demielinizacyjnych w ośrodkowym układzie nerwowym.
2. Najczęstsze objawy to problemy sensoryczno-motoryczne oraz zaburzenia wzroku.
3. Proces leczniczy to nie tylko leki – kluczowa jest współpraca całego zespołu interdyscyplinarnego: lekarzy, fizjoterapeutów, psychologów, dietetyków oraz terapeutów zajęciowych.
4. Stale trwają badania nad nowymi metodami terapeutycznymi, które kiedyś być może pozwolą na skuteczniejsze leczenie.

Mimo że życie ze stwardnieniem rozsianym wiąże się z wieloma wyzwaniami, nie oznacza to, że osoby z tą chorobą muszą rezygnować z realizacji swoich marzeń i planów. Dostosowanie się do nowej rzeczywistości oraz akceptacja swoich ograniczeń może być trudnym zadaniem dla wielu osób. Jednak po przejściu tego etapu otwierają się drzwi do poszukiwania nowych sposobów na satysfakcjonujące życie. Jest to możliwe dzięki pomocy bliskich, całościowej opiece medycznej oraz nowoczesnym technologiom.

Źródła:

1. Hauser SL, Cree BAC. Treatment of Multiple Sclerosis: A Review. Am J Med. 2020 Dec;133(12):1380-1390.e2.
2. Lennon S., Stokes M.: Fizjoterapia w rehabilitacji neurologicznej. Red. Andrzej Kwolek, Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2009.
3. Stoiloudis P, Kesidou E, Bakirtzis C, Sintila SA, Konstantinidou N, Boziki M, Grigoriadis N. The Role of Diet and Interventions on Multiple Sclerosis: A Review. Nutrients. 2022 Mar 9;14(6):1150.

Artykuł Stwardnienie rozsiane – przyczyny, objawy i leczenie pochodzi z serwisu Open Medical.

OBRZĘK LIMFATYCZNY PO MASTEKTOMII – PODSTAWOWE INFORMACJE

1. Obrzęk limfatyczny to przewlekły stan, w którym dochodzi do nadmiernego gromadzenia się płynu w tkankach.
2. Przypuszcza się, że do czynników ryzyka należą: stopnień zaawansowania raka, liczba usuniętych węzłów chłonnych, obniżona sprawność fizyczna, predyspozycje genetyczne, wysoki wskaźnik BMI i zapalenie tkanki łącznej. Pamiętajmy jednak, że nadmierne gromadzenie płynu może dotyczyć każdej pacjentki po chirurgicznym leczeniu raka piersi i wszystkie panie powinny być objęte programami profilaktycznymi.
3. Dlaczego dochodzi do powstawania obrzęku limfatycznego po mastektomii? Bezpośrednią przyczyną jest zaburzenie równowagi krążenia chłonki (znanej także jako limfa) – jej zwiększony napływ lub zmniejszony odpływ. Transport może być upośledzony poprzez usunięcie naczyń lub węzłów chłonnych. Co więcej, blizny pooperacyjne mogą zmniejszyć przepływ poprzez zamknięcie i utratę elastyczności naczyń. Nie bez znaczenia pozostają uszkodzenia tkanki mięśniowej, która jest jednym z mechanizmów napędzających transport chłonki w naczyniach. Powyższe sytuacje powstają w wyniku m.in. wycięcia węzłów chłonnych pachowych lub jako powikłanie radioterapii. Ponadto może dochodzić do pojawienia się opuchnięcia pachy po usunięciu węzła wartowniczego w celu wykonania biopsji.
4. Konsekwencje nieleczonego obrzęku limfatycznego po mastektomii obejmują stany zapalne i zwłóknienia prowadzące do ograniczenia zakresu ruchu, dolegliwości bólowych, uczucia ciężkości oraz drętwienia kończyny. Ponadto powodują trudności psychospołeczne, fizyczne, funkcjonalne oraz finansowe.
5. Obrzęk limfatyczny po mastektomii i wycięciu węzłów chłonnych pachowych zauważa się u 16-40% pacjentek z rakiem piersi. Ponadto, odnotowuje się opuchnięcie pachy po usunięciu węzła wartowniczego (biopsja) u 3,5% leczonych kobiet.
6. Początek opuchlizny najczęściej pojawia się między 12, a 30 miesiącem po operacji.
7. Terapie przeciwobrzękowe wprowadzone bezpośrednio po zabiegu operacyjnym (niektóre elementy profilaktyki nawet PRZED!) skutecznie ułatwiają cały proces leczenia i zapobiegają niepełnosprawności.

GDZIE ZBIERA SIĘ CHŁONKA PO MASTEKTOMII

Miejsca, gdzie zbiera się chłonka po mastektomii to najczęściej okolice szyi, klatki piersiowej, barku, ramienia, łokcia, nadgarstka, dłoni i palców lub dowolne kombinacje tych obszarów. W niektórych przypadkach zdarza się, że obrzęk pojawi się w niektórych partiach tułowia np. w górnej części pleców.

OBRZĘK LIMFATYCZNY – REHABILITACJA

Rehabilitacja obrzęku limfatycznego ma na celu odprowadzenie nadmiaru zgromadzonego płynu, pobudzenie procesów regeneracyjnych, przywrócenie równowagi krążenia limfy oraz przeciwdziałanie ograniczeniu ruchomości w stawach.

Pewne elementy leczenia warto wprowadzać jeszcze przed operacją. Pamiętajmy jednak, że to lekarz prowadzący decyduje o takich kwestiach jak: czas rozpoczęcia rehabilitacji oraz o tym, jak długo nosi się dren po mastektomii.

Kompleksowa terapia przeciwobrzękowa obejmuje dwa etapy: intensywną (2 do 4 tygodni) oraz podtrzymującą efekty uzyskane wcześniej. Głównymi składowymi rehabilitacji obrzęku limfatycznego są:

1. Manualny, ręczny drenaż limfatyczny.

Stymuluje skurcz powierzchownych naczyń limfatycznych i przekierowuje nadmiar płynu do sąsiednich, sprawnych układów chłonnych. Polega na delikatnych i powolnych ruchach dłoni o charakterze przepychającym wzdłuż anatomicznego położenia dróg chłonnych. Masaż klasyczny jest przeciwwskazany, ponieważ powoduje on zwiększony napływ chłonki do tkanek.

2. Kompresjoterapia.

Utrwala efekty drenażu, poprawia przepływ chłonki i działanie pompy mięśniowej oraz zapobiega ponownemu spływaniu chłonki. W fazie intensywnej ogranicza się do specjalistycznej techniki bandażowania, natomiast w etapie podtrzymującym pacjentki korzystają z gotowych wyrobów kompresyjnych o odpowiedniej klasie ucisku (rękawy). Metoda ta może być uzupełniana przerywaną kompresją pneumatyczną.

3. Ćwiczenia ruchowe.

Powinny być wykonywane przy założonym opatrunku z bandaży lub rękawie kompresyjnym. Nie wolno doprowadzać do przegrzania i przemęczenia mięśni, ponieważ prowadzi to do rozszerzenia naczyń, a tym samym zwiększenia objętości zalegającego płynu. Ważne, aby odbywały się w pozycjach umożliwiających grawitacyjny odpływ chłonki (kończyna wyżej od poziomu serca). Ćwiczenia wykonywane są począwszy od barku, a skończywszy na palcach. Nie powinny wywoływać bólu. Zaleca się następujące formy ruchu: rozgrzewka, ćwiczenia czynne i bierne wspomagające pompę mięśniową, ćwiczenia oddechowe torem piersiowym i przeponowym (zapewniają działanie ssące na naczynia limfatyczne) oraz ćwiczenia rozluźniające i rozciągające powiększające zakres ruchu.

4. Odpowiednia higiena.

Bezwzględnie przeciwwskazane jest przegrzewanie okolicy objętej obrzękiem. Należy unikać nadmiernego wysiłku, dźwigania, długotrwałego utrzymywania kończyny dolnej w dole, ucisku (zegarek, biżuteria, ciasne ubranie), spania na zajętej stronie, gorących kąpieli i intensywnego opalania się, urazów (zadrapania, skaleczenia, pęcherze), zastrzyków, mierzenia ciśnienia krwi, długiego moczenia kończyny, kosmetyków drażniących skórę oraz biustonoszy z ciasnymi ramiączkami. Zaleca się natomiast wysokie ułożenie kończyny, pomiary obwodów obrzęku, ćwiczenia oraz automasaż limfatyczny.

Trwają badania nad skutecznością leczenia inwazyjnego. Operacja jest rozważana dopiero po nieskutecznym zastosowaniu kompleksowej terapii przeciwobrzękowej opisanej powyżej. Wyróżniamy dwie grupy technik zabiegowych: redukcyjne polegające na usuwaniu chorej tkanki oraz fizjologiczne – mające na celu przewrócenie szlaków transportu chłonki.

Kompleksowa terapia przeciwobrzękowa po mastektomii jest kluczowym elementem leczenia, pomagającym w redukcji obrzęku limfatycznego i poprawie jakości życia pacjentek. Składa się z wielu elementów, takich jak manualny drenaż limfatyczny, bandażowanie, ćwiczenia oraz pielęgnacja skóry, które razem skutecznie wspierają proces rekonwalescencji. Regularne stosowanie tych metod może znacząco zmniejszyć ryzyko powikłań oraz przyspieszyć powrót do normalnego funkcjonowania.

Źródła:

1. Doscher M.E., Schreiber J.E., Weichman K.E., Garfein E.S.: Update on Post-mastectomy Lymphedema Management. Breast J. 2016 Sep;22(5):553-60.
2. Ezzo J., Manheimer E., McNeely M.L., Howell D.M., Weiss R., Johansson K.I., et al.: Manual lymphatic drainage for lymphedema following breast cancer treatment. Cochrane Database Syst Rev. 2015 May 21;2015(5):CD003475.
3. McLaughlin S.A., Brunelle C.L., Taghian A.: Breast Cancer-Related Lymphedema: Risk Factors, Screening, Management, and the Impact of Locoregional Treatment. J Clin Oncol. 2020 Jul 10;38(20):2341-2350.
4. Thompson B., Gaitatzis K., Janse de Jonge X., Blackwell R., Koelmeyer L.A.: Manual lymphatic drainage treatment for lymphedema: a systematic review of the literature. J Cancer Surviv. 2021 Apr;15(2):244-258.
5. Woźniewski M.: Fizjoterapia w onkologii. PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2020.

Artykuł Obrzęk limfatyczny po mastektomii – jak wygląda rehabilitacja? pochodzi z serwisu Open Medical.

CZYM JEST ZESPÓŁ KANAŁU NERWU ŁOKCIOWEGO?

Zespół kanału nerwu łokciowego – tak jak opisywany ostatnio przez nas nerwiak Mortona – należy to schorzeń o charakterze uciskowym, w wyniku których dochodzi do podrażnienia nerwu na którymś fragmencie jego przebiegu. Jest to druga najczęściej występująca neuropatia uciskowa kończyny górnej – zaraz po zespole cieśni nadgarstka. Jak pewnie wiesz – włókna nerwowe mogą być bardzo długie. Na swojej „trasie” od rdzenia kręgowego do tkanek docelowych muszą wielokrotnie przeciskać się między mięśniami oraz strukturami kostno-więzadłowymi. Dzieje się tak również w przypadku nerwu łokciowego, którego włókna zdążają od splotu ramiennego, przez przyśrodkową część ramienia i przedramienia aż do palców, oddając po drodze gałęzie zaopatrujące niektóre mięśnie przedramienia i ręki ruchowo, a także czuciowo skórę grzbietowej strony palców małego, serdecznego i połowy środkowego oraz dłoniowej części palca małego i serdecznego. Szczególnym miejscem, gdzie dochodzi do ucisku nerwu łokciowego jest płytki rowek kostny na przyśrodkowej stronie łokcia, który znajduje się tuż pod skórą.

Zespół rowka nerwu łokciowego częściej dotyka mężczyzn, a jego najpowszechniejszymi przyczynami są: brak stosowania się do zasad ergonomii w pracy (np. długotrwałe utrzymywanie łokci w pozycji zgięciowej), skłonność to niestabilności nerwu i jego przemieszczania poza kanał kostny, urazy i guzy w okolicy wyżej opisanego kanału, choroba zwyrodnieniowa stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, zaburzenia krążenia, przeciążenia, długotrwały ucisk (np. wśród kierowców trzymających łokieć na otwartym oknie samochodu lub u osób stale korzystających z kul łokciowych). Rzadziej są to powikłania cukrzycowe.

Warto pamiętać o tym, że zespół kanału nerwu łokciowego może towarzyszyć także sportowcom wykonującym rzuty. Są to ruchy wymuszające koślawienie stawu, które powoduje ciągłe napinanie włókien nerwu łokciowego przebiegających w tamtej okolicy. Innym czynnikiem predysponującym u miotaczy jest zwiększona masa mięśni zginaczy, których skurcz powoduje uciśnięcie.

Zwróćmy uwagę na to, że zawiły przebieg omawianej struktury nerwowej sprawia, że istnieje kilka charakterystycznych miejsc, gdzie może dojść do podrażnienia. Omówienie każdego z tych zespołów wykracza poza nasz temat, ale nie wchodząc w szczegóły pamiętaj, że ucisk nerwu łokciowego może pojawić się:

• w okolicy przegrody międzymięśniowej na przyśrodkowej stronie ramienia,
• w regionie nadkłykcia przyśrodkowego kości ramiennej,
• w omawianym dzisiaj rowku kostnym nerwu łokciowego,
• w okolicy nadgarstka.

ZESPÓŁ ROWKA NERWU ŁOKCIOWEGO – OBJAWY

Objawy zespołu rowka nerwu łokciowego odnoszą się do struktur anatomicznych i obszarów przez niego zaopatrywanych i są to zwykle:

• promieniujące dolegliwości bólowe w okolicy przyśrodkowej strony łokcia,
• zaburzenia czucia na wewnętrznej stronie przedramienia oraz na serdecznym i małym palcu,
• uczucie drętwienia, rwania lub mrowienia,
• osłabienie siły mięśniowej zaopatrywanych mięśni ręki i przedramienia, a w zaawansowanych przypadkach nawet zaniki mięśniowe, prowadzące do tzw. ręki szponiastej,
• trudności z utrzymaniem ołówka, długopisu lub z otwieraniem słoików.

Powyżej wymienione objawy zespołu rowka nerwu łokciowego nasilają się przy czynnościach związanych z dużym zgięciem stawu, np. podczas długich rozmów telefonicznych. Niekiedy zdarza się, że dolegliwości wybudzają ze snu, ponieważ znaczna grupa osób śpi z ugiętymi kończynami górnymi.

CO ROBIĆ W PRZYPADKU UCISKU NERWU ŁOKCIOWEGO?

Jak to zwykle w naszym medycznym fachu bywa, opcje są dwie – leczenie zachowawcze lub operacyjne. Najczęściej jednak w przypadku przewlekłego występowania objawów zespołu rowka nerwu łokciowego stosuje się metody nieoperacyjne w gabinecie fizjoterapeuty. Są to między innymi techniki manualne poprawiające odżywienie i ślizg tkanek wokół nerwu, a także ćwiczenia neuromobilizacyjne. Nie bez znaczenia pozostają także zalecenia do domu. Obejmują one częste przerwy w pracy, połączone z ruchami prostowania łokcia, stosowanie ortezy na noc oraz dostosowanie miejsca przy biurku w taki sposób, aby zlikwidować konieczność opierania łokci o biurko i podłokietnik lub zaopatrzyć się w miękką podpórkę.

Dopiero jeżeli powyższe działania są nieskuteczne, lekarz może zadecydować o operacyjnym odbarczeniu nerwu.

Nie zapominajmy, że zespół kanału nerwu łokciowego to schorzenie, które może pogarszać jakość życia, szczególnie w zakresie czynności manualnych takich jak pisanie czy wieszanie prania na sznurku. W łagodniejszych przypadkach pomocne są nieznaczne zmiany w otoczeniu pracy oraz fizjoterapia celowana w przyczynę problemu. Zaawansowane stany często wymagają interwencji chirurgicznej, aby odbarczyć nerw. Zrozumienie przyczyn oraz objawów zespołu rowka nerwu łokciowego jest kluczowe dla zapobiegania trwałym uszkodzeniom nerwu łokciowego prowadzącym do niepełnosprawności. Odpowiednie leczenie tego schorzenia pozwala na powrót do pełnej sprawności i normalnej aktywności zawodowej oraz codziennej.

Źródła:

1. Andrews K., Rowland A., Pranjal A., Ebraheim N.: Cubital tunnel syndrome: Anatomy, clinical presentation, and management. J Orthop. 2018 Aug 16;15(3):832-836.
2. Brotzman S. B., Wilk K. E.: Rehabilitacja ortopedyczna. Tom 1. Wydanie I. Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2008.

Artykuł Niestabilność nerwu łokciowego – jak zapobiegać i leczyć? pochodzi z serwisu Open Medical.

CZYM JEST I SKĄD SIĘ BIERZE NERWIAK MORTONA?

W żargonie medycznym ten charakterystyczny problem określany jest metatarsalgią Mortona. Należy on do grupy schorzeń uciskowych i został po raz pierwszy opisany w 1876 roku. Charakteryzuje się nagromadzeniem tkanki łącznej – zazwyczaj w okolicy drugiego lub trzeciego nerwu palców wspólnego. Częściej pojawia się u kobiet, co prawdopodobnie wynika z chodzenia na wysokim obcasie. Prowadzi to do przewlekłego napięcia i podrażnienia wyżej wymienionego nerwu, które kończą się jego zwłóknieniem i pogrubieniem.

OBJAWY METATARSALGII MORTONA

Symptomy świadczące o możliwości występowania nerwiaka Mortona to między innymi:

• charakterystyczne, ostre dolegliwości bólowe, które przypominają pieczenie i palenie – zlokalizowane w regionie przodostopia,

• zdarzające się czasem drętwienie i mrowienie w obrębie palców trzeciego i czwartego,

• uczucie „kamyka w bucie”,

• objawy nasilające się podczas stania i chodzenia (szczególnie w ciasnych butach lub na wysokim obcasie), a słabnące przy odpoczynku, masażu i zdjęciu obuwia,

• w przypadku nieleczonego nerwiaka Mortona (o charakterze przewlekłym), ból jest stały – nawet w spoczynku i w nocy.

Diagnoza metatarsalgii Mortona jest stawiana na podstawie badania klinicznego obejmującego szczegółowy wywiad, palpację stopy oraz specyficzne testy. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości co do rozpoznania, złotym standardem diagnostycznym jest wykonanie rezonansu magnetycznego, który pozwala na zobrazowanie i identyfikację nerwiaka.

NERWIAK MORTONA – LECZENIE

Najważniejszym celem leczenia metatarsalgii Mortona jest wyeliminowanie bólu. Dopiero w kolejnym etapie dąży się do przywrócenia prawidłowej mechaniki we wszystkich stawach kończyny dolnej.

Wyróżniamy zarówno metody zachowawcze, jak i operacyjne. Działania nieoperacyjne obejmują stosowanie obuwia z szerokimi noskami o grubej podeszwie z dobrą amortyzacją oraz indywidualnie dobranych wkładek ortopedycznych zapewniających odciążenie przestrzeni między kośćmi śródstopia. Należy pamiętać o luźnym sznurowaniu butów. Fizjoterapeuci wykorzystują także techniki mobilizacyjne stawów stopy, elementy terapii tkanek miękkich prowadzące do rozluźnienia rozcięgna podeszwowego, ścięgna Achillesa oraz mięśni łydki, neuromobilizacje, Kinesiotaping, a także zabiegi fizykoterapeutyczne o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym (m.in. laseroterapia, magnetoterapia, elektrolecznictwo).

Środki zachowawcze mogą być uzupełniane również o iniekcje sterydowe. Dopiero jeżeli w ich wyniku nie dojdzie do złagodzenia objawów to można rozważyć chirurgiczne wycięcie zmienionej tkanki.

METATARSALGIA MORTONA NIE JEST TYM SAMYM CO STOPA MORTONA

W świecie medycyny bardzo często stosuje się eponimy – czyli np. nazwy zaczerpnięte z nazwisk osób, które opisały dany zespół chorobowy. Z tego powodu zdarza się, że pojawiają się różne nieścisłości w komunikacji pacjent-lekarz lub pacjent-fizjoterapeuta. Chcemy zwrócić w tym miejscu uwagę na to, że nerwiak Mortona nie jest tym samym co stopa Mortona.

Ta druga jest pojęciem zarezerwowanym dla obustronnej, wrodzonej wady stóp – stopy greckiej. Z pewnością nieraz widziałeś u kogoś sytuację, w której najdłuższym jest drugi palec. Taka budowa anatomiczna predysponuje do znacznych przeciążeń (ból często mylony z nerwiakiem Mortona) i występowania modzeli oraz odcisków. Może być także przyczyną koślawości palucha, hipermobilności, płaskostopia i problemów z paznokciami.

Podsumowując, odpowiednia diagnoza i leczenie nerwiaka mogą znacząco poprawić jakość życia pacjentów. Kluczem do skutecznego zarządzania objawami jest wczesne rozpoznanie i szybkie podjęcie działań terapeutycznych. Edukacja na temat wyboru odpowiedniego obuwia i technik samopomocy jest nieoceniona w zapobieganiu nawrotom objawów.

Dbajmy o nasze stopy, aby mogły nas prowadzić przez życie bez bólu i dyskomfortu. Warto wiedzieć, że każda dysfunkcja w tym rejonie kończyny dolnej ma negatywne konsekwencje dla całego układu mięśniowo-szkieletowego znajdującego się powyżej – mogą pojawić się niekorzystne kompensacje i wady postawy. Zmiana wzorca chodu wywołana bólem w przodostopiu wpływa na pracę mięśni i stawów – co często kończy się pojawieniem problemów w innych okolicach ciała. Bez wątpienia stopy są naszą podporą – ich zdrowie to klucz do swobodnego i bezbolesnego poruszania się na co dzień. Nie zapominajmy więc o tym stosując się do podstawowych zasad ergonomicznego doboru obuwia.

Jeśli doświadczasz objawów nerwiaka Mortona, nie zwlekaj i skonsultuj się z fizjoterapeutą. Profesjonalna pomoc może znacząco poprawić stan Twoich stóp i przynieść ulgę w bólu. Fizjoterapeuta pomoże dobrać odpowiednie ćwiczenia, techniki manualne, doradzi w kwestii obuwia i przeprowadzi Cię przez proces dobrania indywidualnych wkładek ortopedycznych, abyś mógł cieszyć się pełnią życia bez ograniczeń. Zadbaj o zdrowie swoich stóp już dziś!

Źródła:

1. Brotzman S. B., Wilk K. E.: Rehabilitacja ortopedyczna. Tom 2. Wydanie I. Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2008.
2. Bhatia M., Thomson L.: Morton’s neuroma – Current concepts review. J Clin Orthop Trauma. 2020 May-Jun;11(3):406-409.

Artykuł Nerwiak Mortona – przyczyny, objawy i leczenie pochodzi z serwisu Open Medical.

JAKIE SĄ OBJAWY PORAŻENIA TWARZOWEGO?

Nerw twarzowy jest siódmym nerwem czaszkowym, którego „centra dowodzenia” czyli jądra znajdują się w pniu mózgu. Stąd włókna nerwowe są wysyłane w okolice różnych struktur głowy. Zaopatrują one ruchowo mięśnie mimiczne twarzy, niektóre elementy mięśniowe szyi, a także najmniejszy w całym ludzkim organizmie – mięsień strzemiączkowy – znajdujący się w obrębie ucha środkowego. Ponadto jądro przywspółczulne wysyła impulsy do ślinianek podjęzykowej i podżuchwowej, a także do gruczołu łzowego. Włókna czuciowe zbierają zaś informacje z 2/3 przednich języka. Objawy porażenia nerwu twarzowego są odzwierciedleniem powyższych zależności anatomicznych.

Zanim przystąpimy do dokładniejszego omówienia symptomów, to chcemy zwrócić uwagę na to, że wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje zaburzeń w obrębie omawianej struktury nerwowej:

• porażenie ośrodkowe – występuje w przypadku uszkodzenia włókien prowadzących od kory mózgu do wyżej wspomnianych jąder w obrębie pnia mózgowia.
• porażenie obwodowe (tzw. porażenie Bella) – o nim zaś mówimy, jeżeli naruszone są nerwy na drodze między jądrami, a strukturami takimi jak mięśnie, receptory czucia lub gruczoły.

Reprezentacja objawów ośrodkowego porażenia nerwu twarzowego dotyczy tylko dolnej połowy twarzy po drugiej stronie, ponieważ górna okolica otrzymuje unerwienie z obu półkul – gdy dojdzie do uszkodzenia jednego szlaku nerwowego, wciąż pozostaje drugi. Zauważa się wtedy:

• niedowład lub porażenie mięśni w okolicy ust – brak możliwości wyszczerzenia zębów, asymetryczny uśmiech,
• stopniowe narastanie objawów,
• utrzymywanie się paraliżu twarzy ponad 6 miesięcy, brak reakcji na leczenie objawowe.

Reprezentacja objawów porażenia Bella obejmuje natomiast całą połowę twarzy po tej samej stronie. Możemy się spotkać wtedy z następującymi zjawiskami:

• niedowład lub porażenie mięśni twarzy – niemożność zmarszczenia czoła, zaciśnięcia powiek lub uniesienia kącika ust,
• widoczna asymetria twarzy,
• suchość oka, wynikająca z zaburzenia wydzielania łez,
• przeczulica słuchowa,
• problemy z wydzielaniem śliny,
• zaburzenia smaku w 2/3 przednich języka,
• możliwe drętwienie i łagodny ból,
• trudności w piciu i jedzeniu,
• nagłe pojawienie się objawów, których największe nasilenie obejmuje pierwsze 48-72 godzin,
• ze względu na nieznaną etiologię, diagnoza następuje po wykluczeniu innych chorób, o których mówimy w dalszej części tekstu.

PRZYCZYNY PORAŻENIA NERWU TWARZOWEGO

Przyczyny porażenia nerwu twarzowego obejmują całą paletę dysfunkcji i chorób. Wynika to z dosyć skomplikowanego przebiegu jego włókien i rozgałęzień, włączając w to konieczność przeciśnięcia się przez kostny kanał nerwu twarzowego w obrębie kości skroniowej oraz bliskość elementów budujących ucho. Powyższe czynniki sprawiają, że jest to jeden z najbardziej narażonych na uszkodzenia nerwów w całym organizmie.

Wspominając o przyczynach porażenia nerwowego, o którym mówimy, również musimy wziąć pod uwagę rozróżnienie na uszkodzenia ośrodkowe i obwodowe. Te pierwsze zwykle sygnalizują nam możliwość wystąpienia udaru, guza mózgu lub wad wrodzonych. Właśnie dlatego każdy objaw neurologiczny powinien być zbadany przez lekarza. Wiele z powyższych jednostek chorobowych wymaga natychmiastowej interwencji medycznej, gdyż mogą poważnie zagrażać zdrowiu, a nawet życiu. W przypadku zaburzeń o charakterze obwodowym możemy być spokojniejsi. Przyczyny porażenia nerwu twarzowego w tym przypadku najczęściej są idiopatyczne – czyli samoistne (60-75% wszystkich niedowładów). I tutaj wtrącimy najważniejszą wiadomość: objawy również wycofują się po jakimś czasie. Zdarza się także (rzadziej), że symptomy porażenia Bella pojawiają się w przebiegu urazu mechanicznego, mononukleozy, boreliozy, nadciśnienia tętniczego, procesów zapalnych, nowotworu ślinianki przyusznej, cukrzycy, chorób zakaźnych (np. wirus opryszczki pospolitej, półpasiec) lub chorób ucha i infekcji górnych dróg oddechowych. Często kojarzymy je również z tzw. „przewianiem”. Podejrzewa się, że patofizjologia obwodowego porażenia nerwu twarzowego ma związek z obrzękiem zapalnym i jego niedokrwieniem w ciasnej przestrzeni kanału kostnego, w którym przebiega.

PORAŻENIE NERWU TWARZOWEGO – LECZENIE

Czy rehabilitacja porażenia nerwu twarzowego jest konieczna, skoro objawy wycofują się samoistnie (mówimy o charakterze obwodowym; leczenie uszkodzeń ośrodkowych jest przyczynowe i ukierunkowane na konkretną jednostkę chorobową)? I tak i nie. Odpowiednio prowadzona terapia może złagodzić nasilenie symptomów oraz usprawnić proces rekonwalescencji, a także zapobiegać konsekwencjom np. suchości oka.

Należy pamiętać, że rehabilitacja porażenia nerwu twarzowego ma kluczowe znaczenie dla radzenia sobie z konsekwencjami o charakterze fizycznym i psychicznym (twarz człowieka jest integralną częścią jego tożsamości, a mimika odgrywa kluczową rolę w komunikacji społecznej, więc każdy defekt w kontroli mięśni wyrazowych może być przyczyną dyskomfortu). W rzadkich przypadkach może dojść do niecałkowitego wycofania się objawów, i wtedy pomoc medyczna staje się niezbędną.

Leczenie obejmuje głównie środki działające objawowo, czyli leki przeciwzapalne, zabezpieczenie powierzchni narządu wzroku przed wysychaniem (krople do oczu, zaklejanie powiek na noc), ćwiczenia mięśni mimicznych z elementami biofeedbacku (wystarczy lustro ), terapia PNF, akupunktura lub masaż twarzy. Wykorzystuje się także terapię zajęciową i logopedyczną.

Podsumowując, w rehabilitacji obwodowego porażenia nerwu twarzowego kluczowa jest wczesna diagnoza (aby wykluczyć stany zagrażające życiu). Dobre rokowania, nawet bez leczenia, są możliwe, gdyż większość przypadków ustępuje samoistnie w ciągu kilku tygodni lub miesięcy. Mimo tego, zalecamy współpracę z fizjoterapeutą, w celu usprawnienia procesu powrotu do pełni zdrowia.

Źródła:

1. Kwolek A.: Fizjoterapia w neurologii i neurochirurgii. Red. Warszawa: PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2012.
2. Ottaiano A.C., Gomez G.D., Freddi T.A.L.” The Facial Nerve: Anatomy and Pathology. Semin Ultrasound CT MR. 2023 Apr;44(2):71-80.
3. Singh A., Deshmukh P..: Bell’s Palsy: A Review. Cureus. 2022 Oct 11;14(10):e30186.

Artykuł Porażenie nerwu twarzowego – jak wygląda leczenie i rehabilitacja pochodzi z serwisu Open Medical.

Czym właściwie jest równowaga? Określana inaczej stabilnością, oznacza kontrolowanie środka ciężkości ciała zarówno w warunkach spoczynku (kiedy siedzimy lub stoimy), jak i w ruchu, np. podczas chodu. Pozwala nam to na utrzymanie konkretnej pozycji, koniecznej dla wykonania danej czynności. Towarzyszy nam ona przez całe życie, zapewniając bezpieczne poruszanie się.

ZABURZENIA RÓWNOWAGI – PRZYCZYNY

Problemy z równowagą zwykle kojarzą nam się z tzw. zaburzeniami błędnika, czyli elementu ucha wewnętrznego. Warto jednak wiedzieć, że za jej utrzymanie odpowiada kilka, niezwykle złożonych procesów fizjologicznych oraz struktur neuroanatomicznych takich jak m. in. móżdżek, jądra przedsionkowe w pniu mózgu, drogi nerwowe biegnące w sznurach tylnych rdzenia kręgowego, nerwy czaszkowe, wspomniane wyżej elementy ucha wewnętrznego, a nawet układ sterujący gałkami ocznymi. Właśnie dlatego problemy z balansem mogą mieć różnorodne podłoża. Ich strukturalne pochodzenie obejmuje uszkodzenie wyżej wymienionych elementów anatomicznych.

Zaburzeń równowagi możemy się spodziewać przy jednostkach chorobowych takich jak: udar mózgu, choroba Parkinsona, stwardnienie rozsiane. Mogą być one związane również z ogólnym osłabieniem, długim czasem unieruchomienia w łóżku lub przewlekłym przyjmowaniem leków. Pojawiają się u pacjentów po zabiegach ortopedycznych (np. po endoprotezoplastyce). Przyczyny zaburzeń równowagi obejmują także migrenę, nadciśnienie tętnicze, choroby sercowo-naczyniowe, depresję oraz zespoły lękowe.

ZABURZENIA RÓWOWAGI – OBJAWY I DIAGNOSTYKA

Zwróćmy uwagę na to, że zaburzenia równowagi są objawem samym w sobie i to ich występowanie zwykle informuje nas o innych patologicznych procesach dziejących się w organizmie. Pojawiają się trudności z utrzymaniem pozycji siedzącej lub stojącej oraz skłonności do upadków. Często niezbędna jest pomoc drugiej osoby przy poruszaniu się. Ponadto problemom z równowagą często towarzyszą zawroty głowy lub oczopląs.

Diagnostyka obejmuje kompleksowe badanie neurologiczne (w tym badania obrazowe i laboratoryjne) w celu ustalenia przyczyn i zastosowania odpowiednio celowanego leczenia i metod rehabilitacyjnych. Podczas pierwszego badania lekarz ustala charakter zawrotów głowy i okoliczności pojawiania się objawów. Przydatnymi są informacje na temat epizodów utraty przytomności, towarzyszących chorób i symptomów oraz obecności zaburzeń słuchu.

W różnicowaniu poszczególnych przyczyn zaburzeń równowagi korzysta się z kilku testów i prób przeprowadzanych przez lekarza lub fizjoterapeutę. Zanim dowiesz się jakie badania na błędnik, to zwróć uwagę na to, że dysfunkcje tej struktury to tylko „kropla w morzu” możliwych czynników powodujących problemy z utrzymaniem stabilności ciała, a poniższe testy mogą być wykorzystywane w przypadkach o różnorodnej etiologii.

Jedną z najbardziej powszechnych prób do oceny zaburzeń równowagi to test Romberga, który polega na utrzymaniu pozycji stojącej ze złączonymi stopami przy otwartych i zamkniętych oczach. Pozwala rozróżnić przyczyny, które są na podłożu uszkodzenia móżdżku lub rdzenia kręgowego. Innym przykładem testu jest próba chodu Babińskiego-Weila, podczas którego badany jest proszony o wykonywanie dwóch kroków w przód i w tył z zamkniętymi oczami. Narzędziem przydatnym w diagnostyce zaburzeń błędnika jest próba kroków Unterberga polegająca na maszerowaniu w miejscu z wysokim unoszeniem kolan. Wyraźna zmiana kierunku może wskazywać na błędnikową przyczynę problemów z równowagą.

Typowymi narzędziami stosowanymi przez fizjoterapeutów dla oceny funkcjonalnej pacjentów – szczególnie tych starszych – są testy Up&Go oraz Skala Równowagi Berga, które pozwalają ocenić ryzyko upadków i na tej podstawie zaplanować skuteczny program profilaktyczny oraz dobrać odpowiednie zaopatrzenie ortopedyczne np. kule.

JAK LECZYĆ ZABURZENIA RÓWNOWAGI?

Trening równowagi powinien być dopasowany do danego procesu chorobowego, który jest główną przyczyną zaburzeń. Fizjoterapeuci używają różnych metod w zależności od tego, z czym zmagają się ich pacjenci. Inaczej pracuje się z zespołami parkinsonowskimi, a inaczej w rehabilitacji poudarowej. Specyfika postępowania z osobami doświadczającymi zaburzeń neurologicznych polega na zastosowaniu ćwiczeń, które są jak najbardziej funkcjonalne oraz mają odzwierciedlenie w codziennych czynnościach. Jest to zadanie ukierunkowane na konkretny cel – każdy ruch musi mieć sens.

Podstawą treningu jest oczywiście BEZPIECZEŃSTWO. Dlatego najważniejszą jego zasadą jest asekuracja. Pacjenci muszą czuć się komfortowo pokonując wyzwania stawiane przez rehabilitantów.

Większość metod poprawiających równowagę, a tym samym programów zapobiegania upadkom opiera się na ćwiczeniach, które charakteryzują się stopniowym zmniejszaniem płaszczyzny podparcia, wykorzystaniem przeszkód lub zmianą charakteru podłoża. Nasi pacjenci są przygotowywani do poruszania się w zmiennych warunkach środowiska. W tym celu wykorzystuje się różnorodne przybory takie jak: piłki, dyski sensomotoryczne, bieżnie, materace, tory przeszkód lub schody. Dużym zainteresowaniem cieszą się platformy dynamiczne połączone z programem komputerowym. Dzięki nim rehabilitacja jest połączona z dobrą zabawą, a pacjent od razu otrzymuje informację zwrotną dotyczącą poprawności wykonania zadania. Ćwiczenia równoważne charakteryzują się także stopniowym wzrostem poziomu trudności. Mogą być urozmaicane poprzez kontrolowane wytrącanie z równowagi przez terapeutę lub „rozpraszanie” w metodzie podwójnych zadań, polegającej np. na jednoczesnym pokonywaniu przeszkody i liczeniu wspak.

Zaburzenia równowagi dotykają osoby w każdym wieku, ale szczególnie często występują u osób starszych. Nie należy ich lekceważyć, ponieważ mogą prowadzić do poważnych urazów i znacząco obniżyć jakość życia. Jeśli zauważasz u siebie lub bliskich takie objawy to warto skorzystać z profesjonalnej pomocy. Nasi wykwalifikowani fizjoterapeuci są gotowi, aby pomóc w odzyskaniu pewności siebie i poprawić komfort poruszania się. Dzięki indywidualnie dobranym ćwiczeniom i technikom terapeutycznym, mogą oni skutecznie wspierać leczenie zaburzeń równowagi.

Źródła:

• Gaspar A.G.M., Lapão L.V.: eHealth for Addressing Balance Disorders in the Elderly: Systematic Review. J Med Internet Res. 2021 Apr 28;23(4):e22215.
• McCrum C., Bhatt T.S., Gerards M.H.G., Karamanidis K., Rogers M.W., Lord S.R., et al.: Perturbation-based balance training: Principles, mechanisms and implementation in clinical practice. Front Sports Act Living. 2022 Oct 6;4:1015394.
• Olczak A.: Równowaga ciała człowieka. Red. Warszawa: PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2016.

Artykuł Zaburzenia równowagi – diagnoza, przyczyny i leczenie pochodzi z serwisu Open Medical.

NA CZYM POLEGA BADANIE USG?

Jak dobrze wiemy, jest to jedna z technik diagnostyki obrazowej. USG, czyli inaczej ultrasonografia wykorzystuje fale ultradźwiękowe (drgania mechaniczne), które są generowane przez głowicę. Niektóre z nich odbijają się od tkanek i są przetwarzane przez komputer w celu wizualizacji tkanek organizmu. Jest to powszechnie stosowane narzędzie diagnostyczne zarówno przez lekarzy, jak i rehabilitantów. Pozwala ono na ocenę stanu narządów wewnętrznych, nerwów, naczyń oraz układu ruchu zarówno w spoczynku, jak i w ruchu – co jest jego niepodważalną zaletą.

Pamiętajmy, że fale ultradźwiękowe są stosowane w rehabilitacji już od wielu, wielu lat – w ramach medycyny fizykalnej. Zabieg fizykoterapeutyczny wykorzystujący wpływ ultradźwięków na tkanki jest chętnie wykorzystywany w różnych zespołach bólowych. W ostatnim czasie zwrócono jednak uwagę, że rehabilitacja może być wzbogacona o jeszcze inne zastosowanie fali ultradźwiękowej.

Badanie USG u fizjoterapeuty ma nieco inne cele niż to, które jest przeprowadzane przez lekarzy. Najważniejsza różnica jest taka, że rehabilitant nie stawia diagnozy na podstawie wyników badań – do tego uprawniony jest tylko lekarz. Fizjoterapeuta może natomiast ocenić stan czynnościowy, czyli funkcje konkretnych elementów układu mięśniowo-szkieletowego w celu jak najlepszego zaplanowania terapii dla danego pacjenta. Co ciekawe, USG wcale nie musi być stosowane tylko jako element uzupełniający ocenę funkcjonalną. Wielu fizjoterapeutów wykorzystuje to narzędzie także w trakcie terapii, jako tzw. sonofeedback. Dzięki niemu, pacjent widzi na ekranie aktywność swoich mięśni, więc nauka nowych, prawidłowych wzorców ruchowych oraz ćwiczeń staje się dużo łatwiejsza. Ma to ogromne znaczenie w pracy z takimi strukturami jak mięsień poprzeczny brzucha, mięśnie dna miednicy lub mięśnie wielodzielne. Przy okazji, jest to świetny sposób na natychmiastową ocenę postępów terapii. Warto także wiedzieć, że badanie USG u fizjoterapeuty otrzymało swoją międzynarodową nazwę, tj. Rehabilitative Ultrasound Imaging (RUSI).

BADANIE USG U FIZJOTERAPEUTY – WSKAZANIA

Jakie są wskazania do przeprowadzenia badania USG u fizjoterapeuty? Przede wszystkim – musi być to problem, dysfunkcja dotycząca układu ruchu (np. ból stawów, mięśni lub ograniczony zakres ruchu w stawach). Jeśli niepokoją Cię objawy związane z narządami wewnętrznymi brzucha i klatki piersiowej, to wtedy koniecznie zgłoś się do lekarza. Pamiętaj także, że nie każdy fizjoterapeuta ma w swojej ofercie wykorzystanie ultrasonografii – warto się wcześniej o to zapytać – jeżeli zależy nam na tej formie oceny tkanek.

W badaniu USG u fizjoterapeuty można zobaczyć i ocenić:

• pracę, synchronizację oraz kolejność aktywowania się poszczególnych grup mięśniowych,
• wielkość i wymiary badanych tkanek,
• uszkodzenia strukturalne tkanek, które mogą być przeciwwskazaniem do niektórych form terapii,
• zachowanie oglądanych struktur w czasie rzeczywistym, zarówno w spoczynku, jak i w ruchu, a także w różnych pozycjach, odzwierciedlających codzienne czynności,
• zbliznowacenia tkanek,
• zmiany zwyrodnieniowe i urazowe ścięgien, przebieg procesu ich gojenia się,
• wysięki w obrębie stawów,
• jakość chrząstki stawowej,
• stan więzadeł i łąkotek.

CZY BADANIE USG JEST BEZPIECZNE?

Bez wątpienia, ultrasonografia jest procedurą bezpieczną i nieinwazyjną, a także bardzo dobrze odbieraną przez pacjentów. Niepodważalnym atutem tego narzędzia jest brak promieniowania jonizującego, dzięki czemu może być wykonywane w większości przypadków bez ograniczeń. Jest szczególnie chętnie wykorzystywane przez fizjoterapeutki uroginekologiczne oraz terapeutów zajmujących się szeroko pojętą ortopedią.

Coraz więcej ośrodków rehabilitacyjnych wykorzystuje USG w codziennej pracy z pacjentami. Bez wątpienia przyczynia się to do planowania skuteczniejszych programów terapeutycznych, co w konsekwencji istotnie zmniejsza czas usprawniania. To dodatkowe narzędzie diagnostyczne znacznie ułatwia proces leczenia na każdym jego etapie. Warto także wiedzieć, że wciąż trwają badania nad innymi możliwościami, o które dziedzina ultrasonografii może wzbogacić pracę fizjoterapeutów – RUSI jest ciągle rozwijającą się dyscypliną, dlatego z niecierpliwością wypatrujemy kolejnych wieści z medycznego świata nauki.

Źródła:

• Fernández-Carnero S., Martin-Saborido C., Achalandabaso Ochoa-Ruiz de Mendoza A., Ferragut-Garcias A., Cuenca-Zaldivar J.N., et al.: The Role of Rehabilitative Ultrasound Imaging Technique in the Lumbopelvic Region as a Diagnosis and Treatment Tool in Physiotherapy: Systematic Review, Meta-Analysis and Meta-Regression. J Clin Med. 2021 Dec 3;10(23):5699.
• Wolny T., et al.: USG-feedback–nowość w polskiej fizjoterapii. Fizjoter Pol 4.4 (2012): 293-303.
• Olesiak B., Wall M.: Znaczenie badania ultrasonograficznego w pracy fizjoterapeuty.

Artykuł Zastosowanie USG w gabinecie fizjoterapeutycznym pochodzi z serwisu Open Medical.

CZY OKRES POWINIEN BOLEĆ?

Mamy nadzieję, że po lekturze dzisiejszego artykułu, nie będziesz się już zastanawiać czy okres powinien boleć? Na to pytanie jest jasna, konkretna odpowiedź – nie. Oczywiście naturalnym jest, że podczas miesiączki wyczuwa się skurcze w podbrzuszu. Jednak sytuacja, w której są one tak bolesne, że jesteś zmuszona faszerować się dużą ilością leków przeciwbólowych wskazuje na dysfunkcję, którą należy się zająć.

Eksperci w tej dziedzinie wyróżniają dwa rodzaje omawianego zaburzenia. Pierwszy to pierwotne bolesne miesiączkowanie, czyli ból, który pojawia się mimo braku innych patologii w obrębie miednicy oraz nieprawidłowości w cyklu owulacyjnym. Wtórne bolesne miesiączkowanie jest natomiast konsekwencją zmian chorobowych i patologicznych, takich jak endometrioza, mięśniaki macicy, polipy endometrium, wady rozwojowe, guzy, zmiany położenia narządu rodnego, nadmierna kurczliwość macicy, nieprawidłowe złuszczanie się błony śluzowej macicy, stany zapalne narządów miednicy mniejszej, blizny lub zrosty tkanek po zabiegach chirurgicznych oraz czynniki psychiczne. Ze względu na to, że dosyć często przyczyną bolesnych miesiączek jest endometrioza to musimy wtrącić kilka ważnych zdań na jej temat. Definiujemy ją jako patologiczna obecność tkanki endometrium, czyli błony śluzowej macicy poza tym narządem. Jej ogniska znajdywane są w jamie otrzewnej, jajnikach, narządach jamy brzusznej, pęcherzu moczowym, a nawet w bliznach. Ze względu na to, że jest to tkanka pochodząca z macicy, to także ulega ona cyklom menstruacyjnym. Brak możliwości usunięcia złuszczonych komórek prowadzi do wytworzenia bolesnego stanu zapalnego, a w konsekwencji zrostów, zaburzających prawidłową pracę narządów miednicy mniejszej. Objawy endometriozy są na tyle niespecyficzne, że postawienie trafnej diagnozy wymaga dużej wiedzy i doświadczenia. Stąd wiele pacjentek, wciąż nie wie, skąd biorą się ich bolesne dolegliwości.

Na podstawie wieloletnich obserwacji, specjaliści zdefiniowali czynniki ryzyka sprzyjające pojawianiu się bólu podczas okresu. Należą do nich między innymi: wiek poniżej 30 lat, niski BMI, palenie tytoniu, długie cykle miesiączkowe oraz obfite krwawienia w czasie okresu. W przypadku, gdy spełnione są powyższe warunki, to czy okres powinien boleć? Odpowiedź pozostaje wciąż taka sama – nie. Nawet jeżeli te czynniki ryzyka dotyczą Ciebie, to w żaden sposób ich występowanie nie usprawiedliwia regularnego pojawiania się bolesnych miesiączek.

CZEMU OKRES BOLI?

Na temat tego, czemu okres boli, istnieje wiele teorii. Jedna z nich – tzw. teoria prostaglandynowa” zakłada, że przy pierwotnym bolesnym miesiączkowaniu, poziom związków takich jak prostaglandyny i leukotrieny jest za wysoki. Wywołany przez nie stan zapalny powoduje silne skurcze macicy podczas okresu oraz ból o charakterze kurczowym. Prostaglandyny zwężają naczynia krwionośne, co skutkuje niedokrwieniem i niedotlenieniem tkanek macicy, a tym samym nadwrażliwością zakończeń nerwowych, przewodzących informacje o bólu.

Przyjmuje się także inną hipotezę, mówiącą o tym, że problemem bolesnych miesiączek mogą być nadmiernie napięte tkanki krocza lub nieprawidłowa postawa ciała, a także brak prawidłowej aktywizacji i synchronizacji mięśni brzucha i dna miednicy,

Biorąc powyższe pod uwagę, rozważmy co boli podczas okresu. Najbardziej charakterystyczne są dolegliwości o charakterze kolkowym w obrębie podbrzusza i okolicznych tkanek. Wiele pacjentek zgłasza silne bóle odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa oraz sąsiednich stawów. Objawom tym dosyć często towarzyszą nudności, wymioty, biegunka, bóle głowy i przewlekłe zmęczenie.

SPOSOBY RADZENIA SOBIE Z BOLESNYMI MIESIĄCZKAMI

Wiedząc już, czemu okres boli, zobaczmy co można na to poradzić. Najważniejszym jest, aby usunąć przyczynę bolesnego miesiączkowania. Ma to szczególne znaczenie w przypadku wtórnych dysfunkcji – należy wtedy wprowadzić konkretne leczenie ukierunkowane na zdiagnozowane przez lekarza stany patologiczne w organizmie.

Najczęściej wybieranym sposobem na złagodzenie bólu jest stosowanie środków farmaceutycznych. Wydaje się, że jest to rozwiązanie najłatwiejsze i najszybsze – niestety obarczone dużą ilością skutków ubocznych.

Zwróćmy uwagę na to, że fizjoterapia oferuje wiele skutecznych narzędzi w walce z bólem menstruacyjnym. Tak jak zaznaczyliśmy powyżej, w tym przypadku także kluczem do sukcesu jest znajomość przyczyny i jej usunięcie. W tym celu fizjoterapeuci wykorzystują różne techniki manualne, terapię z użyciem biofeedback, zabiegi fizykoterapeutyczne (np. TENS) lub aplikacje kinesiotapingu. Zachęcają pacjentki także do regularnej aktywności fizycznej oraz praktykowania technik rozluźniających między okresami. Niektórzy sugerują wspomaganie się ziołolecznictwem i odpowiednią suplementacją diety. Brak jest jednak badań, które jasno potwierdziłyby ich skuteczność i bezpieczeństwo.

Bolesne miesiączki są znacznym obciążeniem dla wielu kobiet, ale szukając pomocy i wsparcia, można zlikwidować ten problem. Dzięki odpowiedniemu leczeniu i terapii oraz własnej determinacji możliwe jest znalezienie sposobu na złagodzenie dolegliwości i poprawę jakości życia podczas menstruacji. Nie pozwól, aby Twoimi planami rządził ból i okres.

Źródła:

• López-Liria R., Torres-Álamo L., Vega-Ramírez F.A., García-Luengo A.V., Aguilar-Parra J.M., Trigueros-Ramos R., et al..: Efficacy of Physiotherapy Treatment in Primary Dysmenorrhea: A Systematic Review and Meta-Analysis. Int J Environ Res Public Health. 2021 Jul 23;18(15):7832.
• McKenna K.A., Fogleman C.D.: Dysmenorrhea. Am Fam Physician. 2021 Aug 1;104(2):164-170.
• Pattanittum P., Kunyanone N., Brown J., Sangkomkamhang U.S., Barnes J., Seyfoddin V., et al.: Dietary supplements for dysmenorrhoea. Cochrane Database Syst Rev. 2016 Mar 22;3(3):CD002124.
• Wójcik M., Szczepaniak R., Placek K.: Physiotherapy Management in Endometriosis. Int J Environ Res Public Health. 2022 Dec 2;19(23):16148.

Artykuł Czy bolesne miesiączki to rzeczywiście tylko moja uroda? pochodzi z serwisu Open Medical.

W JAKI SPOSÓB POWSTAJE DYSKOPATIA SZYJNA?

Odpowiadając na pytanie, co to jest dyskopatia szyjna, można śmiało stwierdzić, że stanowi ona określenie dla złożonych zmian zwyrodnieniowych obejmujących krążek międzykręgowy, potocznie nazywany dyskiem. Jest to chrzęstny element wchodzący w skład kręgosłupa oraz łączący sąsiednie trzony kręgów. Zbudowany jest z jądra miażdżystego o galaretowatej konsystencji, które jest otoczone tzw. pierścieniem włóknistym. W wyniku degeneracji krążka, pierścienie te tracą swoją wytrzymałość co prowadzi do ich mikropęknięć, a w konsekwencji – do przepukliny krążka i wypuklenia galaretowatej składowej poza jego obwód.

Dyskopatia kręgosłupa szyjnego jest związana z takimi procesami jak: odwodnienie tkanki budującej „dysk”, utrata jego wysokości, gromadzenie szkodliwych produktów przemiany materii w komórkach krążka, podwyższenie poziomu cytokin zapalnych, kostnienie i ścieńczenie tkanki, mikrozłamania w okolicznych kościach, oraz zmniejszenie zaopatrzenia w składniki odżywcze.

Eksperci w tej dziedzinie przyjmują mechanizmy starzenia się organizmu za główną przyczynę pojawienia się zaburzeń w obrębie krążka międzykręgowego. Nie bez znaczenia pozostają także uwarunkowania genetyczne, historia urazowa, wady wrodzone, styl życia oraz powtarzające się mikrourazy i przeciążenia kręgosłupa.

DYSKOPATIA SZYJNA – OBJAWY

Większość objawów dyskopatii szyjnej jest wywołana przez charakterystyczne zmiany w strukturze krążka międzykręgowego już na poziomie molekularnym. Co więcej są to nieswoiste symptomy, których możemy spodziewać się przy wielu innych chorobach kręgosłupa. Pacjenci zgłaszają najczęściej ból lub drętwienie w okolicy tylnej powierzchni szyi i karku, który może promieniować do okolic głowy lub kończyn górnych. Jest on odpowiedzą na podrażnienie i ucisk innych struktur układu nerwowego. W zaawansowanych przypadkach mogą się pojawić ograniczenia zakresu ruchu w stawach szyi lub upośledzenie czynności mięśni zlokalizowanych w kończynie górnej. Nierzadko, dyskopatii szyjnej towarzyszą zawroty głowy powiązane z zaburzeniami równowagi. Wynikają one ze zwiększonej liczby ciałek Ruffiniego (receptory rejestrujące ruch i jego kierunek) w obrębie struktury omawianych tkanek.

Diagnostyka dyskopatii szyjnej jest oparta na precyzyjnej interpretacji symptomów zgłaszanych przez pacjenta. Zwykle jest ona uzupełniona poprzez wykonanie odpowiednich badań obrazowych, np. rezonansu magnetycznego. Należy jednak pamiętać, że opis takiego badania diagnostycznego służy tylko jako pewien rodzaj pomocy i wsparcia w określeniu rozległości uszkodzenia tkanek. Nie zawsze to co widać na zdjęciu pokrywa się z objawami dyskopatii szyjnej i oceną funkcjonalną pacjenta.

LECZENIE DYSKOPATII SZYJNEJ

Leczenie dyskopatii szyjnej powinno w pierwszej kolejności mieć charakter zachowawczy. W tym celu wykorzystuje się narzędzia, takie jak środki farmakologiczne oraz fizjoterapia obejmująca terapię manualną, zabiegi fizykoterapeutyczne, masaże, reedukację postawy oraz ćwiczenia ukierunkowane na konkretny cel. Dąży się do zmniejszenia nasilenia objawów bólowych oraz ograniczenia symptomów wskazujących na podrażnienie nerwów rdzeniowych.

Interwencja chirurgiczna jest rozważana w przypadku, gdy leczenie zachowawcze zawiodło, objawy progresują w szybkim tempie lub pojawia się niedowład konkretnych grup mięśniowych. Inwazyjne postępowanie terapeutyczne w przypadku dyskopatii kręgosłupa szyjnego ma na celu odbarczenie drażnionych struktur układu nerwowego oraz stabilizację tej części układu ruchu.

Podczas leczenia dyskopatii szyjnej niezwykle istotnym jest zachowanie regularności w terapii oraz współpraca pacjenta z zespołem terapeutycznym, czyli lekarzem lub fizjoterapeutą. Jest to na tyle powszechna dysfunkcja, że większość rehabilitantów bez jakichkolwiek problemów jest w stanie skutecznie wyeliminować jej objawy (z zależności od stanu zaawansowania dysfunkcji). Na zakończenie chcielibyśmy także zachęcić Cię Drogi Czytelniku do praktykowania „świadomości” swojego ciała. Warto zwracać uwagę na to, jak w danym momencie zachowuje się sylwetka i na bieżąco korygować jej nieprawidłowe ustawienie. Postawa ciała ma ogromne znaczenie dla równomiernego obciążania stawów – również kręgosłupa. Dlatego warto zawalczyć o właściwe ułożenie szyi i głowy podczas korzystania z komputera lub telefonu. Jeżeli podejrzewamy, że możemy być w grupie ryzyka dyskopatii szyjnej to szczególnie powinniśmy zwracać swoją uwagę na ilość płynów, którą przyjmujemy każdego dnia. Odwodnienie organizmu jest to jeden z pierwszych kroków to tego, aby doprowadzić do zmian zwyrodnieniowych w zakresie krążków międzykręgowych.

Pamiętajmy zatem, że w drodze do zdrowia i pełnej sprawności każdy krok, nawet ten najmniejszy, prowadzi nas ku lepszej sprawności i funkcjonowania bez bólu – życie z dyskopatią szyjną może być pełne radości i aktywności, gdy tylko postawi się na regularność, cierpliwość i współpracę z profesjonalistami medycznymi.

Źródła:

• Fizjoterapia w ortopedii. Red. Białoszewski, Dariusz . Warszawa: PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2022,
• Liu T.H., Liu Y.Q., Peng B.G.: Cervical intervertebral disc degeneration and dizziness. World J Clin Cases. 2021 Mar 26;9(9):2146-2152.
• Rider S.M., Mizuno S., Kang J.D.: Molecular Mechanisms of Intervertebral Disc Degeneration. Spine Surg Relat Res. 2018 Apr 7;3(1):1-11.
• Swanson B.T., Creighton D.: Cervical disc degeneration: important considerations for the manual therapist. J Man Manip Ther. 2022 Jun;30(3):139-153.

Artykuł Dyskopatia szyjna – przyczyny, objawy, leczenie pochodzi z serwisu Open Medical.